Një alarm i ri vjen nga sinoptikanët dhe qendrat më të mëdha meteorologjike në botë. Modeli i fundit i parashikimit nga Qendra Europiane për Parashikimet e Motit me Rreze të Mesme (ECMËF) tregon se jemi në prag të një fenomeni shkatërrues: një “Super El Nino” i cili pritet të sjellë temperatura ekstreme dhe përmbytje të mëdha që do të zgjasin deri në vitin 2027. Çfarë rrezikon rajoni ynë?
Sipas të dhënave të fundit shkencore, ky mund të jetë eventi më i fuqishëm i El Nino-s i regjistruar në 140 vitet e fundit. Ndërsa bota përgatitet për valë të pashoqe të nxehtit, Europa dhe veçanërisht rajoni i Ballkanit ndodhen direkt në “shënjestrën” e këtij deregulimi klimatik.
Çfarë është “Super El Nino” dhe pse po tmerron shkencëtarët?
Fenomeni El Nino lidhet me ngrohjen e pazakontë të ujërave të Oqeanit Paqësor, gjë që ndryshon rrënjësisht qarkullimin e masave ajrore në mbarë globin. Megjithatë, për shkak të rritjes së vazhdueshme të gazrave serrë, ky El Nino i ri po quhet “Super El Nino”
“Sistemi klimatik nuk po arrin dot ta shkarkojë nxehtësinë e grumbulluar përpara se të vijë vala tjetër,”- shpjegojnë ekspertët meteorologjikë.
Kjo do të thotë se ky fenomen do të shpërndajë shumë më tepër nxehtësi dhe lagështi se ngajarjet historike të viteve 1982, 1997 apo 2015. Shkencëtarët parashikojnë se si pasojë e këtij super-fenomeni, viti 2027 do të thyejë të gjitha rekordet historike të temperaturave globale, duke kaluar edhe vitin ekstrem 2024.
Alarm për Ballkanin: Cilat shtete do të goditen më së shumti?
Parashikimi i ECMWF specifikon se Europa, dhe veçanërisht pjesa jugore dhe ajo e Ballkanit, do të përballen me një verë dhe vjeshtë jashtëzakonisht më të nxehtë se mesatarja normale. Megjithatë, ndikimi nuk do të jetë i njëjtë në të gjitha shtetet e gadishullit.
Shqipëria ndër zonat më të rrezikuara të Ballkanit
Sipas konfigurimit gjeografik dhe ndikimit nga rrymat ajrore, shtetet që pritet të mbajnë peshën më të rëndë të këtij fenomeni janë: Greqia dhe Shqipëria: Për shkak të vijës së gjatë bregdetare dhe ndikimit direkt nga Mesdheu i mbinxehur, këto dy shtete pritet të përballen me valët më të egra të të nxehtit (mbi 40-45°C) dhe një rrezik jashtëzakonisht të lartë për zjarre shkatërruese në pyje. Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut: Do të pësojnë periudha të gjata të thatësirës ekstreme, që do të godasë rëndë bujqësinë dhe rezervat ujore. Bosnja dhe Hercegovina dhe Kroacia: Për shkak të përplasjes së masave të nxehta me ato të lagështa, këto zona mbeten më të rrezikuara nga stuhitë e dhunshme dhe përmbytjet e shpejta.
Çfarë do të ndodhë me Kosovën?
Për sa i përket Kosovës, pozita e saj gjeografike në qendër të Ballkanit, e rrethuar nga male dhe pa dalje në det, i jep asaj një lloj “mburoje” relative krahasuar me vendet bregdetare, por ajo nuk do të kursehet. Kosova nuk pritet ta kalojë lehtë, por ndikimi do të jetë i një natyre tjetër. Në Kosovë, efekti i “Super El Nino”-s do të ndihet kryesisht përmes “efektit furrë”. Masat e nxehta ajrore që vijnë nga Afrika dhe Mesdheu do të bllokohen mbi rrafshin e Kosovës dhe të Dukagjinit, duke krijuar ditë të mbytura me vapë mbytëse dhe netë tropikale ku temperaturat nuk do të bien mjaftueshëm për të freskuar vendin
Ndikimi Global: Nga secili cep i botës
Ndërsa Europa dhe Ballkani do të përvëlohen nga vapa dhe përballen me stuhi, pjesa tjetër e botës do të përjetojë skenarë po aq apokaliptikë: SHBA-ja Perëndimore dhe India do të përballen me një verë përvëluese. Karaibet dhe Indonezia do të goditen nga nxehtësia ekstreme dhe ngrirja e burimeve të ujit, ndërsa oqeani Paqësor do të shohë një rritje masive të numrit të cikloneve tropikale.
Kur pritet të godasë kulmi i këtij fenomeni?
Sipas profesorit të shkencave atmosferike, Paul Roundy, efektet e këtij “Super El Nino” do të nisin të ndihen fuqishëm gjatë kësaj vere dhe vjeshte, por kulmi destruktiv dhe rekordet më të mëdha të temperaturave pritet të arrihen përgjatë vitit 2027. Ky cikël i ri i motit ekstrem po tregon se ndryshimet klimatike nuk janë më një kërcënim i largët, por një realitet që po ndryshon përditshmërinë tonë. Institucionet në Kosovë dhe rajon duhet të përgatisin strategji emergjente që tani për të menaxhuar krizën e ujit, zjarret dhe mbrojtjen e shëndetit të qytetarëve.
