Një sipërfaqe prej 390 dynymësh tokë në Pulaj të Velipojës u regjistrua në emër të Drande Hotajt, një e moshuar mbi 90 vjeç, banuese në Bajzë. Sipas dëshmisë së vajzës së saj, familja nuk kishte dijeni për ekzistencën e kësaj prone deri në vitin 2015. Megjithatë, në janar 2012, ishte lëshuar një prokurë në emër të Ardian Becit, e cila nisi procedurat pranë Agjencisë së Kthimit të Pronave dhe më pas në gjykatë.
Pas njohjes së pronësisë, e moshuara rezulton të ketë hartuar një testament në favor të nipit të saj, biznesmenit Pëllumb Gjoka. Më tej, përmes kontratave të firmosura nga përfaqësues me prokurë, prona nisi të tjetërohej drejt subjekteve të tjera, përfshirë kompani të lidhura me Gjokën dhe ish-deputetin Agron Çela.
Dy prokurori, dy përfundime
Procesi u hetua fillimisht nga Prokuroria e Shkodrës në vitin 2022, me dyshime për falsifikim dokumentesh. Ekspertiza e saj arriti në përfundimin se dokumentet arkivore nuk ishin të falsifikuara dhe procedimi penal u pushua.
Por hetimet e mëvonshme nga SPAK dolën në një përfundim të kundërt. Sipas Prokurorisë së Posaçme, dokumentet rezultojnë të falsifikuara dhe hetimi evidenton përfshirjen e noterëve dhe personave të lidhur me kompanitë e Gjokës. Në dosje përmenden edhe komunikime në aplikacionin SkyECC mes Gjokës dhe ish-prokurorit të çështjes, që sipas SPAK hedhin dyshime për ndikim në aktet e ekspertimit.
Në tetor 2023, Gjykata e Posaçme vendosi sekuestrimin e 390 mijë metrave katrorë tokë në Pulaj-Plazh, si masë sigurie pasurore.
Nga pronë e diskutueshme në “investim strategjik”
Ndërkohë që hetimet vijonin, në korrik 2021 kompania “Imperial Group” e Gjokës u shpall investitor strategjik për projektin “Silver Sand Resort”. Projekti, me vlerë 52 milionë euro, parashikonte ndërtimin e dy hoteleve me 5 yje, 23 vilave dhe 204 apartamente në një sipërfaqe prej 11.3 hektarësh.
Statusi u miratua nga Komiteti i Investimeve Strategjike, i drejtuar nga kryeministri. Megjithatë, Bashkia e Shkodrës kundërshtoi projektin, duke argumentuar se ai binte ndesh me Planin e Përgjithshëm Vendor dhe se në zonë lejoheshin vetëm ndërtime për mirëmbajtjen e gjendjes ekzistuese.
Pavarësisht kësaj, projekti mori dritën jeshile.
Investimet strategjike dhe dyshimet për pastrim parash
Ekspertë ekonomikë vlerësojnë se zhvillimi i resorteve turistike në zona bregdetare shpesh shoqërohet me rritje të menjëhershme të vlerës së tokës, duke krijuar një mekanizëm të favorshëm për legjitimimin e kapitaleve me origjinë të paqartë.
Ligji për investimet strategjike, i miratuar në vitin 2015 si instrument tranzitor për të nxitur sektorë prioritarë si energjia, bujqësia dhe infrastruktura, në praktikë përfundoi duke favorizuar kryesisht turizmin bregdetar. Vendimmarrja u përqendrua në AIDA dhe në Komitetin e Investimeve Strategjike, ndërsa procedurat janë kritikuar për mungesë transparence.
Sipas raportit të vitit 2025 të Departamentit Amerikan të Shtetit për Strategjinë e Kontrollit Ndërkombëtar të Narkotikëve, pastrimi i parave në Shqipëri lidhet shpesh me trafikimin e drogës, kontrata qeveritare dhe investime në pasuri të paluajtshme, veçanërisht në zonat bregdetare.
Beteja në Gjykatën Kushtetuese
Pëllumb Gjoka dhe subjektet e lidhura me të e kundërshtuan sekuestrimin në Gjykatën Kushtetuese, duke argumentuar se masa ishte disproporcionale dhe cenonte të drejtat e pronësisë. Në maj 2025, Gjykata Kushtetuese rrëzoi kërkesën, duke lënë në fuqi masën e sekuestrimit.
Paralelisht, Gjoka humbi edhe një tjetër betejë ligjore për mosnjohjen e komunikimeve të SkyECC dhe EncroChat si prova, pasi Gjykata Kushtetuese vendosi në fund të vitit 2024 për vlefshmërinë e tyre në hetimet e SPAK.
Një çështje që shkon përtej një prone
Rasti i Velipojës nuk është thjesht një debat për pronësinë e 390 dynymëve tokë. Ai përfshin dyshime për falsifikim dokumentesh, përfshirje zyrtarësh, përdorim të statusit të investitorit strategjik dhe dyshime për pastrim parash.
Në letër, investimet strategjike synonin zhvillimin ekonomik dhe tërheqjen e kapitalit serioz. Në praktikë, kritikët argumentojnë se mekanizmi ka krijuar hapësira për favorizim politik dhe për legjitimimin e kapitaleve me origjinë të dyshimtë – veçanërisht në sektorin e ndërtimit dhe turizmit bregdetar.
Hetimet vijojnë.
